HATAY - Cîgirê Hevserokatiya DEM Partiyê yê ji Ekolojî û Çandiniyê berpirsiyar Îbrahîm Akin, diyar kir ku Lûtkeya COP31'ê ku dê li Antalyayê were lidarxistin, ne ji bo gel û xwezayê, ji bo kapîtalîstan e. Akin bang li gel kir ku li hemberî wê, "Lûtkeya Alternatîf a Avhewayê ya Gelan" bê lidarxistin. 

 

Festîvala Çand û Hunerê ya Evvel Temmuz a 26'emîn li navçeya Samandag a Hatayê ji aliyê Komeleya Çand û Hevgirtina Akdenîzê û Komeleya Pêşketinê ya Samandagê ve hat lidarxistin. Cîgirê Hevserokatiya DEM Partiyê yê ji Ekolojî û Çandiniyê berpirsiyar û parlamenterê Îzmîrê Îbrahîm Akin ku beşdarî "Foruma Lûtkeya Avhewayê ya Gelan: Ji COP31-ê Wêdetir" bû ku di çarçoveya festîvalê de hat lidarxistin, li ser krîza avhewayê ya gerdûnî û herêmî ya kûrbûyî, qirkirina ekolojiyê û polîtîkayên enerjiyê yên sermayeyê axivî.

 

Akin bal kişand ser girîngiya festîvalê û bal kişand ser Konferansa Guherîna Avhewayê ya Neteweyên Yekbûyî (NY) (COP31) ku dê di navbera 10 û 20'ê Mijdarê de li Antalyayê bê lidarxistin. Akin got: "Heta niha, Civîna Bilind a COP 30 caran hatiye lidarxistin, lê dîsa jî ji bo çareserkirina krîza avhewayê gaveke berbiçav nehatiye avêtin. Cîhan niha sînyalên aciziyê dişîne. Di Civîna Bilind a Avhewayê de ku ez di meha Hezîranê de li Londonê beşdar bûm, heta rayedarên Keyaniya Yekbûyî jî neçar man ku qebûl bikin ku dibistan ji ber zêdebûna germahiyê tên girtin û hewcedarî bi 'guherîna şoreşgerî' heye. Lêbelê, sozên hatine dayîn tenê li ser kaxezê mane."

 

TÊKOŞÎNA JI BO AX Û AVÊ

 

Akin diyar kir ku Tirkiye di bin navê "têkoşîna li dijî krîza avhewayê" de wêrankirina xwezayê zêde dike û got: "Ji aliyekî ve, Tirkiye di bin navê enerjiya nûjenkirî de bêyî çavdêrî destûrnameyan ji bo projeyên nukleerî, jeotermal, hîdroelektrîk û madenê dide. Dema ku xweza tê wêrankirin, şert û mercên krîzên din ên civakî tên afirandin. Ev polîtîkayên ku zirarê didin xweza, jiyan û hemû zindiyan, tenê ji bo berjewendiyên rant û sermayeyê tên bicîhkirin." Akın destnîşan kir ku rêjeya bikaranîna sotemeniya fosîl li Tirkiyeyê li dora ji sedî 56 e û destnîşan kir ku bermahiyên Ewropayê di bin navê vezîvirandinê de ber bi weltê ve tên. Akin diyar kir ku der barê têkoşîna li dijî guherîna avhewayê de ne samîmî ye û got: "Wezareta Jîngehê jîngehê naparêze û Wezareta Daristanan jî daristanan naparêze. Welatî neçar in ku ji bo parastina erd û ava xwe li dijî burokrasiya dewletê têbikoşin."

 

Akin li ser talankirina jîngehê ya li Tirkiye û Kurdistanê tê kirin, bal kişand ser pêwîstiya yekkirina têkoşînên li Akbelen û Cîzîrê û got: "Em li dijî hêzeke sermayeya rêxistinkirî ne ku hemû çavkaniyên dewletê bi kar tîne. Di du salên borî de, komên sermayeyê ber bi herêmên ku berê ji ber polîtîkayên 'ewlehiyê' negihîştî bûn ve diherikin. Şirnex û Cizîr ji ber xebatên lêgerîna petrolê yên veşartî bê av mane. Amed bûye hedefa şîrketên Amerîkî yên ku li gaza şêlê digerin. Li deverên ku wan îdia dikir ku 'pirsgirêka ewlehiyê çareser kirine', polîtîkayên sûdwergirtin û talankirinê cihê wê pirsgirêkê girtine."

 

BANGAWAZÎ

 

Akin diyar kir ku Civîna Lîderan a COP31 ku tê payîn nûnerên 195 welatan beşdar bibin dê ne ji bo berjewendiyên gel û xwezayê, ji bo berjewendiyên kapîtalîstan xizmet bike û hemû tevgerên ekolojîk û raya giştî vexwend civîneke alternatîf. Akin wiha domand: "Em hevgirtina civakî ya ku me par li Akbelenê bi dest xist, berfireh dikin. Em ê ji 14 heta 19'ê Mijdarê li Antalyayê 'Civîna Avhewayê ya Alternatîf a  Gelan' li dar bixin. Em ê kesên ku ji pirsgirêkên jîngehê bandor dibin, meclisên ekolojiyê û parêzvanên jiyanê ji seranserê Tirkiyeyê û cîhanê bînin cem hev. Em her kesê ku di vê têkoşînê de cih digire vedixwînin vê civînê ku tê de gel dê dengê xwe li dijî nêzîkatiya rantê ya COP31 derxin."

 

MA / Mehmet Guleş