Rêvas-ribis (ku wekî ribas, işkin, uşkun, mûzê çiyayî jî tê zanîn) li bilindahiyên Kurdistanê şîn dibe û di seranserê zivistanê de di bin erdê de dimîne û bi hatina biharê re şîn dibe. Di Gulan û Hezîranê de tê berhevkirin. Rêvas ku bi awayekî xwezayî li çolê mezin dibe, bi taybetî li bilindahiyên Wan, Şirnex, Colemêrg, Mûş û Sêrtê pir belav e. Tê gotin ku rêvas ji bo şekir, tansiyona bilind, nexweşiyên mîdeyê û heta penceşêrê jî sûdmend e. 

 

Li Taxa Ornek a navçeya Esenyûrt a Stenbolê ku nifûseke mezin a Kurd lê dijî, rêvas li firoşgehan tê firotin û ji ber hesreta malê û baweriya bi taybetmendiyên wê yên şîfayê baleke mezin dikişîne. Yasîn Gultepe ku rêvasê difiroşe, diyar kir ku malbata wî nêzîkî 15 salan e di vî karî de ye û got ku firotina rêvasan beşek ji çanda wan e.

 

Gultepe diyar kir ku li gor herêman navê wê diguhere û got: "Hin kes jê re dibêjin mûza çiyayî, hinên din jê re dibêjin 'îşkîn', 'rîbes', an jî 'rîbas'. Her herêmek navekî xwe heye. Ev nebat ji aliyê kesî ve nayê çandin; ew bi awayekî xwezayî li çolê şîn dibe."

 

Gultepe anî ziman ku temenê Rêvasê pir kurt e û got: "Ew tenê 15 an 20 rojan di salê de xuya dike. Pêdivî ye ku rojane were xwarin. Ger ji bo roja din were hiştin, tama wê diguhere û taybetmendiyên xwe winda dike." Gultepe destnîşan kir ku kesên ku Rêvasê dikirin ji ber du sedeman wê tercîh dikin: "Hin kes ji ber bêriya malê dikin û hinên din jî ji ber ku ew bawer dikin ku ew ji bo nexweşiyan baş e."

 

Ferît Demîr ku ji bo kirîna rêvasê hat firoşgehê, got ku ew 20 sal in li Stenbolê dijî û ew ji zarokatiya xwe ve rêvasê dixwe. Demîr ku got li Wanê jê re "ribis" tê gotin, wiha axivî: "Li herêma me jê re dibêjin 'dermanê her nexweşiyê'. Tama wê tirş e, lê em bi kêfxweşî dixwin. Ev kevneşopiyeke ku ji dê û bavên me hatiye. Dema ku Kurdên li vir dijîn wê dibînin, tavilê dikirin. Em kêfxweş in ku wê li vir dibînin."

 

MA / Melîk Varol